جاهای دیدنی یزد؛ برنامهٔ دو روزه برای دیدن شهر تاریخی، از مسجد جامع تا دخمه‌ها
مهم‌ترین جاهای دیدنی یزد بیشترشان در فاصلهٔ پیاده از هم، داخل بافت تاریخی شهر هستند: مسجد جامع، محلهٔ فهادان با زندان اسکندر و خانه‌های لاری، مجموعهٔ امیرچخماق، موزهٔ آب و زورخانهٔ صاحب‌الزمان. باغ دولت‌آباد، آتشکده و دخمه‌های زرتشتیان کمی دورترند و با خودرو دیده می‌شوند. با دو روز وقت می‌شود همهٔ این‌ها را با حوصله دید و اگر بخواهید، یک عصر و شب هم به کویر رفت.
یزد از تهران حدود ۶۲۰ کیلومتر فاصله دارد. شهر تاریخی یزد در سال ۲۰۱۷ میلادی (۱۳۹۶) در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد؛ به خاطر معماری خشتی، بادگیرها و قنات‌هایی که هر محله روی آن‌ها ساخته شده است. پس یزد را باید «قدم زد»، نه فقط «دید».
جاهای دیدنی یزد در روز اول: بافت تاریخی، پیاده
روز اول را بی‌ماشین بگذرانید؛ همهٔ ایستگاه‌های امروز در بافت تاریخی و نزدیک هم هستند. صبح زود از مسجد جامع شروع کنید، ظهر را در فهادان بگذرانید و عصر به امیرچخماق برسید.
۱. مسجد جامع یزد
مسجد جامع، شناسنامهٔ یزد است. بنای اصلی آن، شامل سردر و ایوان و گنبد، در قرن هشتم هجری و دورهٔ ایلخانی ساخته شده و در دوره‌های بعد کامل‌تر شده است. دو منارهٔ بلند آن به سبک صفوی است و منابع ارتفاعشان را حدود ۴۸ تا ۵۲ متر نوشته‌اند؛ سردر و مناره‌هایش از بلندترین‌های ایران شمرده می‌شوند.
داخل مسجد سراغ محراب کاشی‌کاری‌شده و نقش‌های آبی و فیروزه‌ای گنبد بروید. تصویر همین مسجد سال‌ها روی اسکناس ۲۰۰ ریالی بود و شاید نمای آن برایتان آشنا باشد. صبح زود، پیش از گرم شدن هوا و شلوغی، بهترین زمان دیدن آن است.
۲. محلهٔ فهادان، زندان اسکندر و خانه‌های لاری
فهادان همان یزدِ کوچه‌های خشتی و ساباط‌دار است که در عکس‌ها دیده‌اید. از قدیم محلهٔ اعیان شهر بوده و چند بنای مهم را در خود دارد. گم شدن در کوچه‌هایش بخشی از تجربه است؛ نقشه را کنار بگذارید و فقط مسیر برگشت را حفظ کنید.
- زندان اسکندر: را بقایای مدرسهٔ ضیائیه می‌دانند که در نیمهٔ دوم قرن هفتم هجری و دورهٔ ایلخانی ساخته شده. نامش از افسانه‌ای دربارهٔ اسکندر و اشاره‌ای در شعر حافظ آمده و ربطی به زندان واقعی ندارد.
- خانه‌های لاری: مجموعه‌ای از خانه‌های به‌هم‌پیوستهٔ دورهٔ قاجار با بادگیرهای متعدد؛ نمونه‌ای خوب برای دیدن حیاط و بادگیر و تالار یک خانهٔ اعیانی یزدی.
- بقعهٔ دوازده امام: بنایی آجری با گنبد ساده از دورهٔ سلجوقی، در همان نزدیکی.
۳. مجموعهٔ امیرچخماق
نمای سه‌طبقهٔ تکیهٔ امیرچخماق، نماد یزد است. این مجموعه در قرن نهم هجری و دورهٔ تیموری به دستور امیر جلال‌الدین چخماق، حاکم یزد، و همسرش ساخته شد و مسجد، آب‌انبار، بازار و کاروانسرا را در کنار هم دارد. غروب، وقتی چراغ‌های تکیه روشن می‌شوند، بهترین زمان عکاسی از میدان است.
۴. موزهٔ آب یزد
اگر می‌خواهید بفهمید شهری در دل کویر چطور زنده مانده، موزهٔ آب را ببینید. این موزه سال ۱۳۷۹ در خانهٔ تاریخی کلاهدوز، شمال میدان امیرچخماق، راه افتاد. از زیر این خانه دو قنات زارچ و رحیم‌آباد می‌گذشته و پایابی به عمق حدود ۱۰ متر دارد که راه رسیدن به آب قنات بوده است. ابزار مقنی‌ها و سندهای خرید و فروش آب هم در موزه هست.
۵. زورخانهٔ صاحب‌الزمان
شب اول را با ورزش باستانی تمام کنید. زورخانهٔ صاحب‌الزمان در یک آب‌انبار قدیمی با بادگیرهای بزرگ ساخته شده و تماشاگران دور گود می‌نشینند. برنامهٔ ورزش معمولاً عصر و سرشب است؛ ساعت دقیق را همان روز از خود زورخانه یا محل اقامت بپرسید.
روز دوم: باغ، آتشکده و دخمه‌ها
روز دوم به خودرو یا تاکسی نیاز دارید، چون جاذبه‌ها از هم دورترند. صبح باغ دولت‌آباد، ظهر آتشکده و عصر دخمه‌ها ترتیب خوبی است؛ گرمای ظهر را در فضای سرپوشیده می‌گذرانید.
۶. باغ دولت‌آباد
بادگیر باغ دولت‌آباد با حدود ۳۳٫۸ متر ارتفاع، بلندترین بادگیر خشتی جهان شمرده می‌شود. این باغ از سال ۲۰۱۱ میلادی جزو باغ‌های ایرانی ثبت‌شده در یونسکو است. زیر بادگیر بایستید و جریان هوای خنک را حس کنید؛ این بهترین درس عملی دربارهٔ معماری کویر است.
۷. آتشکدهٔ زرتشتیان یزد
آتشکدهٔ یزد جایگاه یکی از نُه آتش ورهرام، بالاترین درجهٔ آتش مقدس زرتشتیان، و تنها آتش ورهرام ایران است. به نوشتهٔ منابع، این آتش از حدود سال ۴۷۰ میلادی روشن مانده و چند بار جابه‌جا شده تا به این بنا رسیده است. ساختمان فعلی سال ۱۹۳۴ میلادی با کمک پارسیان هند ساخته شد. آتش پشت شیشه نگهداری می‌شود و بازدیدکنندگان از پشت شیشه آن را می‌بینند.
۸. دخمه‌های زرتشتیان
دخمه‌ها یا «برج‌های خاموشان» دو بنای مدور روی تپه‌هایی در جنوب‌شرقی یزد هستند. زرتشتیان در گذشته پیکر درگذشتگان را در آن‌ها می‌گذاشتند. این آیین دیگر اجرا نمی‌شود؛ منابع آخرین استفاده را دههٔ ۱۹۶۰ میلادی (حدود دههٔ ۱۳۴۰) می‌دانند. پای تپه آرامستان امروزی زرتشتیان و چند بنای قدیمی دیده می‌شود.
دخمه‌ها روی تپه‌اند و باید پیاده بالا بروید، پس کفش راحت بپوشید و آب همراه ببرید. این بنا جزو آثار ملی ایران است؛ با احترام بازدید کنید و چیزی جابه‌جا نکنید.
۹. شیرینی‌های یزد
یزد را بدون شیرینی‌اش نمی‌شود ترک کرد. قطاب یزدی با مغز بادام و هل، باقلوا، پشمک و کیک یزدی سوغاتی‌های معروف شهرند. برای خرید، بازارهای بافت تاریخی و اطراف مجموعهٔ امیرچخماق در دسترس‌ترند.
۱۰. عصر و شب در کویر کاراکال (اختیاری)
اگر روز دوم را زود شروع کنید، عصر می‌توانید به کویر بروید. کویر کاراکال کنار روستای صادق‌آباد بافق است و حدود دو ساعت با یزد فاصله دارد؛ تپه‌های شنی، غروب و آسمان شب کویر یک عصر کامل را پر می‌کنند. همهٔ جزئیات، از بهترین فصل تا وسایل لازم و نکات ایمنی، در راهنمای کامل کویر کاراکال آمده است.
این ترکیب، یعنی گشت شهری یزد و یک عصر و شب در کویر، دقیقاً برنامهٔ تور یزد و کویر کاراکال پاتریس تراول است.
بهترین زمان سفر به یزد
پاییز بهترین فصل سفر به یزد است؛ گرمای تابستان می‌شکند و شلوغی کمتر می‌شود. اوایل بهار هم انتخاب خوبی است. زمستان روزهای دلپذیر و شب‌های سرد دارد. تابستان یزد گرمای حدود ۴۰ درجه دارد و راه رفتن در بافت تاریخی را سخت می‌کند.
| فصل | هوای یزد | توصیه برای گردش در شهر |
|---|---|---|
| پاییز | خنک و مطبوع، آسمان صاف | بهترین فصل؛ تمام روز می‌شود گشت |
| بهار | معتدل، به‌خصوص اوایل فصل | بسیار مناسب |
| زمستان | روزهای دلپذیر، شب‌های سرد | مناسب، با لباس گرم برای شب |
| تابستان | گرمای شدید، حدود ۴۰ درجه | گشت فقط صبح زود و عصر |
نکته‌های عملی سفر به یزد
- صبح زود و عصر، بیرون؛ ظهر، داخل. جاذبه‌های روباز مثل فهادان و دخمه‌ها را صبح یا عصر ببینید و ظهر را به موزهٔ آب، مسجد یا خانه‌های تاریخی بدهید.
- کفش راحت بپوشید. روز اول تقریباً تمامش پیاده‌روی روی سنگ‌فرش و کوچهٔ خاکی است.
- پوشش مناسب داشته باشید. برای مسجد جامع و آتشکده پوشش پوشیده و موقر لازم است و ورود به محل نگهداری آتش فقط برای زرتشتیان است.
- آب همراه داشته باشید و کلاه و عینک آفتابی را حتی در پاییز فراموش نکنید.
- بالا را هم نگاه کنید. آسمان‌خط یزد را بادگیرها می‌سازند؛ بادگیرها خانه را بی‌برق خنک نگه می‌داشتند و دیدنشان در کنار قنات‌ها، منطق ساخت این شهر را نشان می‌دهد.
رفتن از تهران به یزد
از تهران با اتوبوس، قطار یا هواپیما می‌شود به یزد رفت. اتوبوس حدود ۸ تا ۱۰ ساعت در راه است و قطار حدود ۶ تا ۸ ساعت؛ سریع‌ترین قطارها حدود ۶ تا ۶٫۵ ساعت. پرواز حدود یک ساعت طول می‌کشد. با خودروی شخصی هم حدود ۷ ساعت رانندگی دارید.
اگر نمی‌خواهید بلیت و هتل و گشت را جدا هماهنگ کنید، تور سه‌روزهٔ یزد و کویر کاراکال پاتریس تراول از تهران با اتوبوس VIP یا قطار حرکت می‌کند. اقامت در هتل سنتی با صبحانهٔ بوفه است و گشت شهری آتشکده، مسجد جامع، فهادان، باغ دولت‌آباد و امیرچخماق را می‌بیند؛ عصر هم نوبت کویر کاراکال است. قیمت روز و جزئیات برنامه را در صفحهٔ تور یزد ببینید. اگر می‌خواهید هزینه را یک‌جا ندهید، راهنمای خرید تور قسطی را بخوانید، و برای مقصدهای دیگر سری به فهرست همهٔ تورها بزنید.
اگر فقط یک روز وقت دارید، یزد برای رفت‌وبرگشت در یک روز دور است؛ در این صورت فهرست سفرهای یک‌روزه از تهران گزینه‌های نزدیک‌تری پیشنهاد می‌دهد.
پرسش‌های پرتکرار
برای دیدن جاهای دیدنی یزد چند روز وقت لازم است؟
دو روز کامل برای جاذبه‌های اصلی کافی است: یک روز برای بافت تاریخی و یک روز برای باغ دولت‌آباد، آتشکده و دخمه‌ها. اگر کویر هم می‌خواهید، یک عصر و شب دیگر کنار بگذارید.
بافت تاریخی یزد کی ثبت جهانی شد؟
شهر تاریخی یزد در سال ۲۰۱۷ میلادی (۱۳۹۶) در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد. باغ دولت‌آباد هم جداگانه از سال ۲۰۱۱ جزو باغ‌های ایرانی ثبت‌شده در یونسکو است.
بهترین فصل سفر به یزد کدام است؟
پاییز، و بعد از آن اوایل بهار. تابستان به دلیل گرمای حدود ۴۰ درجه برای گردش در شهر سخت است.
آیا غیرزرتشتیان می‌توانند از آتشکدهٔ یزد بازدید کنند؟
بله. بازدیدکنندگان آتش ورهرام را از پشت شیشه می‌بینند. پوشش موقر داشته باشید و به قواعد محل احترام بگذارید.
قطار تهران به یزد چند ساعت است؟
بسته به نوع قطار حدود ۶ تا ۸ ساعت؛ سریع‌ترین قطارهای این مسیر حدود ۶ تا ۶٫۵ ساعت در راه‌اند.
سوغات یزد چیست؟
شیرینی‌ها مشهورترین سوغات یزدند: قطاب، باقلوا، پشمک و کیک یزدی. ترمه هم از سوغاتی‌های غیرخوراکی شهر است.
دیدگاه خود را بنویسید
دیدگاه شما پس از تأیید نمایش داده می‌شود.